काठमाडौँ ।

भारतले गुणस्तर नियन्त्रणको बहानामा चिया निर्यातमा कडाइ गरेपछि नेपाली चिया क्षेत्रमा ठूलो संकट उत्पन्न भएको छ ।

भारतीय चिया बोर्डले गत शुक्रबारदेखि नयाँ स्ट्यान्डर्ड अपरेटिङ प्रोसिजर लागू गर्दै अनिवार्य प्रयोगशाला परीक्षण प्रतिवेदनको व्यवस्था गरेपछि नेपालबाट भारततर्फ हुने चिया निर्यात पूर्ण रूपमा रोकिएको हो ।

भारतले नयाँ व्यवस्था गरेपछि नेपाली चिया निर्यात ठप्प भएको मेची भन्सारका सूचना अधिकृत ईश्वर कुमार हुमागाईंले बताए । ‘विगतमा दैनिक सरदर एक–दुई ट्रक चिया निकासी हुन्थ्यो, चार दिनदेखि एक किलो पनि निकासी भएको छैन ।’ उनले भने, ‘नेपाली चिया निर्यातका लागि भन्सार कार्यालयमा फर्म नै आएको छैन ।’

नयाँ व्यवस्थाअनुसार प्रतिनमुना ११ हजार १२० भारतीय रुपैया शुल्क लाग्नेछ । नमुना असफल भए पुनः परीक्षणका लागि थप १५ हजार खर्चिनुपर्ने हुन्छ । यदि भन्सार वा भारतीय खाद्य सुरक्षा तथा मापदण्ड प्राधिकरणले पहिले नै नमुना लिइसकेको अवस्थामा भने पुनः नमुना लिइनेछैन । यसले निर्यात लागत ह्वात्तै बढाउँछ ।

वार्षिक सरदर झन्डै चार अर्ब रुपैयाँ मूल्य बराबरको चिया निर्यात हुँदै आएको मेची भन्सार नाकाबाट चार दिनदेखि निर्यात बन्द भएको नेपाल सीटीसी चिया उत्पादक संघका उपाध्यक्ष शिवकुमार गुप्ताले बताए ।

भारतले लागु गरेको नयाँ व्यवस्थाअनुसार भारतीय आयातकर्ताहरूले चिया भारत पुग्नुभन्दा अगाडी टि काउन्सिलको पोर्टलमा चिया आउने मिति, गोदामको स्थान, कन्टेनरको विवरण जस्ता विस्तृत जानकारी बुझाउनु पर्नेछ । त्यसपछि मात्र उनीहरूले ‘प्रोभिजनल क्लियरेन्स सर्टिफिकेट’ पाउने गुप्ताले जानकारी दिए ।

‘कन्टेनरमा गएको चियालाई प्रयोगशालामा लगेर त्यसको रिपोर्ट नआउन्जेल तोकिएको छुट्टै गोदाममा राख्नुपर्नेछ, त्यसको लागि झण्डै २ साता लाग्छ ।’ उनले भने, ‘सो चिया अन्त निर्यात गर्न पनि पाइदैन भारतीय पक्षले निर्णय नलिए सम्म चिया निर्यात गर्न पाइदैन ।’

नेपालबाट चिया बोकेर गएका कन्टेनर भारतीय पक्षले रोकेर नमुना संकलन र गुणस्तर परीक्षण पश्चात् मात्रै निर्यात गर्न पाउने वा नपाउने व्यवस्था कार्यान्वयनमा ल्याएको उनको भनाई छ ।