केरलाः
भारतको केरला राज्य सरकारले कोची उपत्यकालाई हरित हाइड्रोजन उपत्यका निर्माण गर्ने तयारी थालेको छ ।

कोची हरित हाइड्रोजन उपत्यका कार्ययोजना अनुसार यो परियोजनाका सबै चरण निमार्ण सम्पन्न गर्न १ खर्ब ८५ अर्ब ४२ करोड भारतीय रुपैयाँ लगानी हुने जनाइएको छ ।

केरला राज्य सरकार मातहतको एजेन्सी फर न्यु एण्ड रिन्युएबल इनर्जी रिसर्च एण्ड टेक्नोलोजी(एनइआरटी) ले कार्यान्वयन गर्न लागेको महत्वाकाँक्षी यो परियोजना केरला सरकारले तीन चरणमा विकास गर्न खोजेको छ । नमुना परियोजना सञ्चालनका लागि मात्रै ६ अर्ब ६९ करोड भारतीय रुपैयाँ खर्च गरिँदैछ । त्यसपछि यसलाई स्तरबृद्धि गर्न ५१ अर्ब ३० करोड खर्च गरी परियोजना सम्पन्न गर्ने योजना रहेको पाइएको छ ।

तीन चरणको विकास योजना अनुसार पहिलो चरणमा सन् २०२५ भित्र कोची उपत्यकामा रहने हरित हाइड्रोजनका क्लस्टर हरु निर्धारण गरी आवश्यक विद्युतीकरण हुनेछ । दोस्रो चरण सन २०३० सम्ममा इलेक्ट्रोलाईजर लगायत सबै उपकरण जडान तथा सञ्चालनका काम हुनेछन् ।

परियोजनालाइ आवश्यक परिस्कृत र स्तरबृद्धिका काम पनि त्यस लगत्तै सुरु गर्ने र सन् २०४० सम्ममा पूर्ण विकसित परियोजना बनाउने योजना भारत सरकारको छ ।

परियोजनाको कुल लागत रकम मध्ये ४१ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ पानी खण्डीकरणमा प्रयोग हुने इलेक्ट्रोलाईजर तथा एमोनिया प्लान्ट स्थापना गर्ने र १ खर्ब २६ अर्ब रुपैयाँ नवीकरणीय ऊर्जामा खर्च गर्ने योजना भारत सरकारको छ । यो परियोजनामा ७ अर्ब ३१ करोड भारु तत्काल भारत सरकारले अनुदानका रुपमा उपलब्ध गराउने छ ।
कोचि हरित हाइड्रोजन उपत्यकाले यो परियोजनामार्पmत तीन हजार ६ सय रोजगारी सृजना गर्नेछ भने काबन उत्सर्जन न्युनीकरण तर्पm पनि महत्वपूर्ण योगदान पुराउने उल्लेछ । जनाइए अनुसार यो परियोजनाबाट मात्रै ४ लाख ९० हजार टन कार्बन उत्सर्जन न्युनीकरणमा योगदान पुग्ने जनाइएको छ । यो परियोजनले मात्रै केरलाको कुल कार्बन उत्सर्जनलाई २ प्रतिशतले घटाउने बताइएको छ ।