रिलायन्सको सेयरमा लेखा समितिको पाँच प्रश्न

काठमाडौं, २६ असार
व्यवस्थापिका संसदको सार्वजनिक लेखा समितिले रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सको आईपीओको मूल्य निर्धारणमा आशंका जनाउँदै नेपाल धितोपत्र बोर्ड(सेबोन)लाई पाँच प्रश्नसहित स्पस्टीकरण सोधेको छ । समितिले ७ दिनभित्र संसदीय समितिलाई जवाफ दिन पनि निर्देश गरेको छ ।
रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सले यसअधि संस्थागत लगानीकर्ताहरुका लागि जारी गरिएको आह्वान पत्रमा चालु आर्थिक वर्ष २०८०र०८१मा मा प्रतिसेयर ३२ रुपैयाँ नाफा आर्जन हुने आँकलन गरेपनि गत चैतसम्मकोे वित्तीय विवरण अनुसार २ रुपैयाँ ८ पैसामात्रै आम्दानी देखिएको छ । लेखा समितिले अघिल्लो साल प्रतिशेयर ५४ रुपैयाँ कमाएको कम्पनीले यो वर्ष २ रुपैयाँमात्रै कमाउने अवस्था किन आएको हो भनेर सन्देह राखेको छ । संसदीय समितिले ‘यसअघि वित्तीय विवरण तयार पार्दा हेराफेरि (मेनिपुलेशन) भएको अनुमान गर्न किन नसकिने ?’ भनेर सेबोनसँग प्रश्न सोधेको छ ।
कम्पनीले आगामी विहीबारदेखि साढे ११ लाख कित्ता प्राथमिक सेयर निष्काशन (आईपीओ) गर्न लागेको छ । सुरुआतमा १ करोड ७० लाख ७३ हजार ४०० थान सेयर भएको कम्पनीले योग्य संस्थागत लगानीकर्तालाई ७ लाख ७० हजार ६४० कित्ता सेयर बाँडफाँट गरिसकेको छ । अब सर्वसाधारणलाई ११ लाख ५५ हजार ९६० कित्ता सेयर बेच्न लागेको हो ।
कम्पनीले १०० अंकित मूल्यको सेयरमा ७२० रुपैयाँ ८० पैसा प्रिमियममा जोडेर प्रतिकित्ता रू ८२0.८0 मा आइपीओ निष्काशन गर्न लागेको हो ।
बुक बिल्डिङ विधिबाट जारी भएको आइपीओमा सर्वसाधारणले कम्तीमा ५० कित्ताका लागि खरिद आवेदन दिन पाउँछन यस हिसाबले यो कम्पनीको आइपीओ खरिद गर्न सर्वसाधारणले कम्तीमा ४१ हजार ४० रुपैयाँ लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ।
सेबोनलाई गरिएका ५ प्रश्नः
१) उक्त कम्पनीको आधारमूल्य के आधारमा तय गरिएको हो ? बुक बिल्डिङमा आउने कम्पनीको आधार मूल्य तय गर्ने अधिकार कसलाई छ र यसको प्रक्रिया के हो ?
२) रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सले बुक बिल्डिङमा आइपीओ ल्याउँदा अर्थात् गत आर्थिक वर्षमा आफ्नो वित्तीय विवरणमा प्रतिसेयर आम्दानी ५४ रुपैयाँ ३४ पैसा रहेको उल्लेख गरेको थियो तर, अहिले एक वर्ष नपुग्दै उक्त आम्दानी घटेर २ रुपैयाँ )८ पैसामा सीमित भएको छ । अर्थात यसअघि वित्तीय विवरण तयार गर्दा मेनिपुलेशन भएको अनुमान गर्न किन नसकिने ?
३) सर्वसाधारण र संस्थागत लगानीकर्तालाई कम्पनीका तर्फबाट जारी गरिएको आह्वान पत्रमा वित्तीय विवरणको प्रक्षेपण आर्थिक वर्ष २०७९र८० मा प्रतिसेयर आम्दानी ५४।३४ रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०८०र८१ मा ३२।९०रुपैयाँ, २०८१र८२ मा ३२।८०र २०८२र८३ मा ५३।९३ रुपैयाँ रहेकोमा कम्पनीबाट प्रकाशित आर्थिक वर्ष २०८०र८१ को चैतसम्मको वित्तीय विवरणमा प्रतिसेयर आम्दानी रुपैयाँ २।०८ मात्र देखाएको हुँदा प्रक्षेपित विवरण र वास्तविकतामा सामन्जस्यता नदेखिएको हुँदा सो सम्बन्धमा के भएको हो, सोको स्पष्ट जानकारी उपलब्ध गराइदिनुहुन।
४) उक्त कम्पनीमा बुक बिल्डिङका लागि बिड गर्न योग्य संस्थागत लगानीकर्ताको उक्त कम्पनी वा कम्पनीका सञ्चालकहरुसँग स्वार्थ बाँझिएको छ कि छैन ? बुक बिल्डिङमा कुन संस्थागत लगानीकर्ताले कति मूल्यमा कति कित्ता शेयरका लागि आवेदन दिएका थिए, सोको समेत विस्तृत विवरण उपलब्ध गराइदिनुहुन।
५) कम्पनीले तीनवटा आर्थिक वर्षमा फरक–फरक प्रतिशेयर आम्दानी (हरेक आवमा घट्दै गएको) सार्वजनिक गरेको देखिएकोले सर्वसाधारण लगानीकर्ताको लगानी सुरक्षा सम्बन्धमा नेपाल धितोपत्र बोर्डको धारणा के हो ?
रिलायन्सले वित्तीय विवरणमा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणलाई तिर्न आवश्यक करिव १ अर्ब रुयाँ दायित्व लुकाएका कारण अहिले संकास्पद र आलोचित बन्दै आएको हो ।